امروز : پنج شنبه ۲ دی ۱۳۹۵
تاریخ : ۱۳۹۵/۱۰/۰۲ - ۱۰:۰۰ ذخیره فایل ارسال به دوستان

تاریخ سازنده هنر یا هنر تاریخ ساز؟

هنر آیینه ای نیست که واقعیت را نشان بدهد بلکه همچون پتکی است که باید به واقعیت شکل بدهد

به گزارش عصرساري، سیاست یکی از مهمترین دغدغه های هنری در همه ی دوران هاست و گاها همچون قرن بیستم به اصلی ترین مساله هنری جهان تبدیل شده است.به همین جهت در این نگاه مردی از جنس تئاتر که همه ی هوش و حواسش به عالم سیاست و نحوه تفکر سیاسی در تئاتر بوده را خیره می شویم.

برتولت برشت سردمدار تئاتر متعهد سیاسی در سال ۱۸۹۸ در آگسبورگ آلمان به دنیا آمد و در جوانی سیاست را در پیشانی زندگی خود و جامعه ای که در آن می زیست پدیدار دید. پس از ورود به تئاتر هنر دراماتیک را از فیلتر ذهن سیاسی خود عبور داد و تاملاتی در زمینه واقعگرایی به منزله ی ابزار اصلی رابطه ی هنرمند با جامعه در او شکل گرفت.برشت به این نتیجه رسید که واقعگرایی به شیوه قرن نوزدهمی آن دیگر جوابگوی زمانه نیست و در پی ساختاری نو برای واقعگرایی برآمد. به زعم برشت مفهموم «مردمی» به طور ایستا فاقد چرخه تکامل و محکوم به نابودی است و علاوه بر زیر سوال بردن آن همه ی همت و توان خود را بر جنگ با تعریف منسوخ شده «مردمی» گذاشت. برشت می گوید : ” تصورات رایج از موارد عامه پسند به مردمی بازمیگردد که نه تنها نقشی در تکامل چرخه ی تاریخ بر عهده نمی گیرند بلکه روند تکامل آن را مخدوش کرده و به آن تغییر جهت می دهند.اما منظور ما از مردم، مردمی تاریخ ساز است که خود و جهان را دگرگون می کنند.هدف ما مردمی رزمنده ، و تصوری جسورانه از امور مردمی است.” برشت معتقد بود واقعیت باید به گونه ای بر مخاطبین عرضه شود که مخاطب بر واقعیت مسلط شود و در همین جهت از ملاکهای فرمی و ادبی محض برای واقعگرایی اجتناب میکرد.واقعگرایی در تعریف برتولت برشت از این قرار بود : واقعگرایی یعنی کشف شبکه های علت و معلول در جامعه، پرده برداشتن از نظریات رایج نظام سرمایه ، نگارش از دریچه ی چشم طبقه فرودست ، تاکید بر تکامل فکر بشر و امکان پذیر کردن امر ملموس و واقعی و ممکن ساختن تجرید و انتزاع از آن در خدمت واقعیت.

والتر بنیامین اندیشمند آلمانی تئاتر «حماسی» یا «اپیک» برشت را نه تنها نمونه ای برای تغییر محتوای هنر بلکه نمونه پیشرویی در جهت تغییر دستگاه آفریننده هنر به شمار می آورد.بنابراین تئاتر برشت در مقابل تئاتر ناتورالیستی (طبیعت گرایانه ) قرار می گیرد که توسط طبقه مرفه جامعه به آن دامن زده می شد و هدف اصلی آن ایجاد توهم واقعیت و سرسپردگی در مخاطب بود.از این رو برشت تماشاگر را به این فکر وا می دارد که چگونه شخصیتها  و رویدادها ارائه شده اند و چگونه این شخصیت ها و رویدادها متفاوت می نمودند اگر تنها در زمانی دیگر ارائه می شدند.مقصود برشت پرورش مخاطبی بود که با دیدی انتقادی به صحنه نمایش بنگرد و به نحوه ی ارائه ی نمایش و بازی بازیگران بیندیشد. برشت پی برده بود که در زیبایی شناسی طبیعت گرایانه مساله اصلی فرضیه ی ایدئولوژیکی است که جهان را ثابت و غیر قابل تغییر می داند و تئاتر را نیز تنها به عنوان یک سرگرمی برای انسان محصور در چنبره خود می خواهد و برخلاف این جهان بینی برشت واقعیت را محصول اعمال انسانی و متغیر و منقطع می داند.در نگاه برشت تئاتر تنها بازتاب یک واقعیت محض نیست بلکه نمایانگر آن است که چگونه رویدادها و شخصیت های نمایشی به وجود می آیند و به همین جهت نمایشنامه به شکل نمونه ای از یک فرآیند تولیدی در می آید و به جای اینکه یک انعکاس از واقعیت اجتماعی باشد ، تفکر ورزی پیرامون آن است. برشت راه نمایشی خود را حماسی می نامد تا هم حوزه ی وسیعتری را القا کند و هم اختلاط شیوه های داستانسرایی و نمایش را مورد تاکید قرار دهد.او تمایل داشت مخاطبانش تئاتر را نه با دید منفعلانه که با دیدی منتقدانه تماشا کنند و بر آن بود تا به تماشاگرانش نقشی فعال بدهد.برشت سرانجام به فرایافت فاصله گذاری رسید. که در آن، وقایع صحنه چنان غریب می نماید که تماشاگر در باب آنها سوال می کند و فاصله ی میان زندگی واقعی و صحنه مشخص می شود. برشت امیدوار بود که بدین وسیله تماشاگرانش را از شرایط اقتصادی و اجتماعی خود در خارج از تئاتر آگاه کند.تاثیر عمل فاصله گذاری برشت پس از مرگ او همچنان ادامه پیدا کرد و با تغییر شکل های گوناگون هنوز به عنوان الگویی بنیادی در تئاتر سیاسی پابرجا باقی مانده است.

گاه شمار زندگی :

تولد : ۱۸۹۸

آثار : بعل

آوای طبل در شب

در جنگل شهر

مادر

ارباب پونتیلا و نوکرش ماتی

دایره گچی قفقاز

زن نیک ایالت سیچوان

ننه دلاور و فرزندان او

زندگی گالیله

ترس و نفرت از رایش سوم

کله گردها و کله تیزها

استثناء و قاعده

آنکه گفت آری ، نکه گفت نه

اپرای سه پولی

آدم آدم است

عظمت و انحطاط شهر ماهاگونی

مرگ ۱۹۵۶

تحقیق و پژوهش: سهیل عفیفه

ارسال دیدگاه

دریوک
نشر خبر
تیتر امروز
سیمرغ ما
بلاغ
یتیم خانه
آشکده
خبرنگار